Miếu Vườn Chùa (Nam Từ Liêm, Hà Nội)

Tên gọi và vị trí địa lý

Miếu Vườn Chùa là một di tích tín ngưỡng thờ phụng Hoàng giáp Quốc sư Nguyễn Quý Ân. Tên gọi “Miếu Vườn Chùa” là cách gọi dân dã lâu đời, gắn liền với địa danh và đã trở nên phổ biến trong cộng đồng địa phương. Trong đợt trùng tu năm 2020, trên một số đồ thờ tự xuất hiện dòng chữ “Đại Mỗ Vương Miếu”, phải chăng miếu có thể còn được gọi với tên trang trọng là “Vương Miếu”. Miếu tọa lạc tại phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội, nằm gần khu nhà thờ họ Nguyễn Quý và các miếu khác trong quần thể kiến trúc thờ Tam Đại Vương.

Lịch sử và nhân vật

Miếu được tạo dựng vào năm 1737, tức là 15 năm sau khi Hoàng giáp Nguyễn Quý Ân qua đời. Người lập miếu là cụ Công Vị, tức Nguyễn Quý Kính (con trai của Nguyễn Quý Ân) với tâm nguyện phụng thờ thân phụ theo nghi thức và truyền thống gia tộc. Việc lập miếu khẳng định vai trò của Hoàng giáp Quốc sư Nguyễn Quý Ân trong dòng họ cũng như trong lòng hậu thế.

Kiến trúc cảnh quan

Quy cách xây dựng của Miếu Vườn Chùa gần giống với Miếu Lạc Thọ Đình, tuy nhiên có một điểm khác biệt là miếu này sử dụng đá ong làm vật liệu xây dựng tường, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc nhưng bền vững. Trong hai cuộc kháng chiến, miếu từng bị hư hại nghiêm trọng nhưng các đợt trùng tu sau đó đều giữ đúng quy mô ban đầu. Đợt trùng tu lớn vào năm 2020 đã mở rộng quy mô với việc bổ sung ba gian nhà gỗ làm nhà khách, xây dựng nghi môn, cùng một cuốn thư đá đặt trước mặt miếu, tạo nên không gian tôn nghiêm và đầy đủ chức năng hơn.

Hiện vật

Miếu hiện lưu giữ nhiều di vật quý giá, tiêu biểu là đôi câu đối khắc rõ tôn vinh sự nghiệp và phẩm chất của Hoàng giáp Quốc sư:

抖甲風蜻家世譜
王侯勲業國貞碑

Khoa giáp phong thanh gia thế phổ
Vương hầu huân nghiệp quốc trinh bi

Dưới câu đối là dòng ghi chép:

(Khải Định Quý Hợi thu 1923
Tế tôn Đại La tú tài Đặng Trần Dự phụng soạn, ngũ thế tôn Linh bái phụng.)

Ngoài ra, Miếu còn lưu giữ bút tích của Tri phủ Phạm Khắc Gia, người từng đến viếng miếu vào năm 1798. Trong lần viếng thăm này, ông đã để lại một bài thơ Hán ngữ ngợi ca công đức và sự nghiệp của Nguyễn Quý Ân. Bài thơ được bảo lưu trong gia phả dòng họ và được dịch nghĩa dưới dạng diễn Nôm, thể hiện sự kính ngưỡng đối với người trung thần lập quốc:

拜佔清廟緬想名公偶成唐詩一首
其詩

 

廟	士	下	上	經	儒	宦	兩
宇	林	開	繼	幄	科	途	撮
焜	碩	肖	名	専	高	諓	宏
煌	望	子	公	司	擢	歷	詞
俎	依	茂	優	聖	賢	此	駿
豆	然	家	國	學	書	身	譽
馨	在	聲	器	成	燿	榮	鳴

歲在戊午仲春穀日
佋天官守鲁齋居士古慈廉
東鄂坊笵克家拜詠

Hậu Nho diễn Nôm:

Đến thăm ngôi miếu thanh tịnh tưởng nhớ đến công danh, cảm động làm bài thơ ngâm vịnh

Hai lượt hoành từ bảng chép tên
Thềm Quan lần bậc bước chân lên
Hương khoa chủ khảo cầm cân thẳng
Quốc học truyền kinh tiếng mõ rền
Sự nghiệp phụ hiền sau nối trước
Công danh tử hiếu dưới noi trên
Rừng nho cao ngóng kìa kìa đó
Muôn thủa hương đăng sáng trước đền.

Tuế tại Mậu Ngọ trọng Xuân cốc nhật (1798)
Thiệu Thiên quan thủ, Lỗ Trai cư sĩ, cổ Từ Liêm
Đông Ngạc phường Phạm Khắc Gia bái vịnh

Sự kiện và lễ hội

Miếu không tổ chức lễ hội riêng biệt mà thường được lồng ghép trong các hoạt động tế lễ, tưởng niệm chung của dòng họ và dân làng Đại Mỗ vào dịp hội làng và lễ giỗ các vị Tam Đại Vương, nhất là vào ngày Rằm tháng Hai âm lịch hằng năm.

Xếp hạng

Hiện nay, Miếu Vườn Chùa chưa có xếp hạng di tích riêng, nhưng nằm trong quần thể các công trình tưởng niệm Tam Đại Vương, được xếp hạng là Di tích lịch sử lưu niệm danh nhân cấp quốc gia năm 1986.

Tài liệu tham khảo

1. Thế phả họ Nguyễn Quý, Tư liệu gia truyền họ Nguyễn Quý, phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Bản chép tay, lưu giữ tại tư gia dòng họ.
2. Phạm Khắc Gia. (1798). Bút tích đề thơ tại nhà thờ họ Nguyễn Quý. Bản lưu trong gia phả, phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội