Thân thế
Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh sinh ngày 6 tháng 4 năm 1780 tại Gia Định, là con trai trưởng của chúa Nguyễn Phúc Ánh (sau là Vua Gia Long) và Nguyên phi Tống Thị Lan (sau là Thừa Thiên Cao Hoàng hậu).
Bối cảnh lúc Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh chào đời vô cùng loạn lạc. Từ năm 1771, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Văn Lữ dấy binh khởi nghĩa Tây Sơn. Chính quyền chúa Nguyễn suy yếu, liên tục bị quân Trịnh và Tây Sơn tấn công phải tháo chạy từ Phú Xuân vào Gia Định. Năm 1777, quân Tây Sơn đánh chiếm Gia Định, bắt giết Thái Thượng vương Nguyễn Phúc Thuần, Tân Chính vương Nguyễn Phúc Dương cùng hầu hết dòng tộc họ Nguyễn. Nguyễn Ánh may mắn thoát chết, được các tướng sĩ tôn làm Chúa vào năm 1780 và tiếp tục cuộc chiến trung hưng cơ nghiệp chúa Nguyễn.
Lênh đênh cầu viện ở nước ngoài
Trước sự tấn công dồn dập của quân Tây Sơn, Chúa Nguyễn Ánh liên tục thất trận và bị truy đuổi. Mùa hạ năm 1783, sau thất bại tại đảo Diệp Thạch, Chúa Nguyễn Ánh lánh sang Xiêm La, đồng thời nhờ Giám mục Pigneau de Behaine (Bá Đa Lộc) sang Pháp xin viện trợ. Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh khi đó mới 4 tuổi được đưa đi theo làm con tin. Mãi đến năm 1784, đoàn mới chính thức khởi hành cùng hai vị quan Phạm Văn Nhân và Nguyễn Văn Liêm.
Đầu năm 1785, đoàn tới thuộc địa Pondichéry (Ấn Độ) và dừng chân tại đây do tình hình nước Pháp đang biến động. Tháng 7 năm 1786, Bá Đa Lộc và Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh lên tàu sang Pháp, còn Phạm Văn Nhân cùng Nguyễn Văn Liêm trở về Vọng Các báo tin cho Chúa Nguyễn Ánh. Tháng 2 năm 1787, Bá Đa Lộc và Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh tới Pháp và được Vua Louis XVI đón tiếp theo nghi lễ dành cho Quốc vương. Tại cung điện Versailles, Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh với vẻ ngoài khôi ngô đã thu hút sự chú ý đặc biệt. Giám mục Bá Đa Lộc cho người thiết kế riêng cho Hoàng tử trang phục kết hợp phong cách Pháp – Á Đông và thuê họa sĩ Maupérin vẽ bức chân dung.
Trong thư gửi Hội Truyền giáo nước ngoài Paris (MEP), Giám mục Bá Đa Lộc đánh giá cao vai trò của Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh, cho biết Hoàng tử rất mộ đạo, tin cậy ông và mong muốn đào tạo Hoàng tử theo tinh thần Công giáo để phục vụ cho lợi ích lâu dài.
Ngày 21 tháng 11 năm 1787, Hiệp ước Versailles được ký kết giữa Bá Đa Lộc (đại diện Chúa Nguyễn Ánh) và Bá tước Armand Marc de Montmorin (đại diện Vua Louis XVI). Pháp cam kết viện trợ 1.650 quân cùng 4 chiến hạm; đổi lại, Chúa Nguyễn Ánh phải nhượng đảo Côn Lôn và quyền khai thác cảng Đà Nẵng cho Pháp.
Thời gian này, Thomas Jefferson (Đại sứ Mỹ tại Pháp, sau là Tổng thống Mỹ) cũng gặp gỡ Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh để xin giống lúa Đàng Trong về trồng tại Mỹ. Hoàng tử đã nhận lời, nhưng kế hoạch không thành do ông qua đời sớm.
Trở về nước
Mùa hè năm 1787, Tướng An Tôn Lỗi đại diện Bồ Đào Nha mang quốc thư đến Vọng Các (Bangkok) mời Chúa Nguyễn Ánh sang thành Goa định cư và hứa viện trợ 56 chiến hạm. Sự việc làm triều đình Xiêm không hài lòng sau thất bại Rạch Gầm – Xoài Mút. Để tránh hiềm thù, Chúa Nguyễn Ánh từ chối lời mời rồi bí mật lên kế hoạch rời Xiêm về nước.
Mùa thu năm 1787, thừa cơ vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) bận lo việc ở Bắc Hà, Chúa Nguyễn Ánh quay về chiếm lại miền Nam. Nhớ thương con trai, Chúa Nguyễn Ánh sai hai quan Hộ bộ Trần Phước Giai và Quản tiểu sai đội Tống Phước Ngọc đi đón Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh.
Đoàn của Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh rời Pháp vào tháng 12 năm 1787 và đến Pondichéry vào tháng 5 năm 1788. Tuy nhiên, việc thực thi Hiệp ước Versailles bị cản trở do Toàn quyền Pháp Thomas Conway phản đối, khiến Vua Louis XVI rút lại quyết định giúp đỡ. Do không nhận được tin tức trong thời gian dài, Chúa Nguyễn Ánh liên tục gửi thư tới Hội Thừa sai Macao để nghe ngóng tình hình của con.
Sau hơn một năm kẹt lại Pondichéry, ngày 15 tháng 6 năm 1789, Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh cùng Giám mục Bá Đa Lộc lên tàu Méduse về Việt Nam. Ngày 24 tháng 6 năm 1789, đoàn cập bến Sài Gòn. Xúc động ngày hội ngộ sau 6 năm xa cách, Chúa Nguyễn Ánh ngậm ngùi an ủi con trai.
Cùng đi trong chuyến trở về này còn có một số sĩ quan người Pháp như Philippe Vannier (tên Việt là Nguyễn Văn Chấn) và Jean-Baptiste Chaigneau (tên Việt là Nguyễn Văn Thắng) sang Việt Nam phục vụ Chúa Nguyễn Ánh nhằm tránh cuộc Cách mạng Pháp đang bùng nổ. Từ năm 1789 đến năm 1793, Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh tiếp tục sống cùng Giám mục Bá Đa Lộc tại dinh Tân Xá (dinh Giám mục).
Trở thành Hoàng Thái tử
Sau khi Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh trở về, nhiều quan lại dâng tấu xin lập ông làm Đông cung, nhưng Chúa Nguyễn Ánh gác lại vì con còn nhỏ. Mãi đến mùa xuân năm Quý Sửu (1793), khi Hoàng tử Nguyễn Phúc Cảnh tròn 14 tuổi, các quan tiếp tục dâng biểu xin lập người nối ngôi. Lúc này, Chúa Nguyễn Ánh mới đồng ý chính thức sách lập ông làm Đông Cung Hoàng Thái Tử, gia phong Nguyên Súy Quận Công, ban ấn “Đông Cung Chi Ấn” và cho thành lập phủ Nguyên Súy.
Để giúp Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh sớm làm quen với việc điều hành chính sự, Chúa Nguyễn Ánh quy định các việc nhỏ do các quan đại thần trong phủ tự phân xử, việc lớn mới do phủ Nguyên Súy quyết định.
Ngoài ra, nhận thấy Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh còn trẻ tuổi, Chúa Nguyễn Ánh theo lời khuyên của Tống Phước Đạm cho dựng nhà Thái Học, cắt cử các quan Phụ đạo, Thị giảng và Thị học để hằng ngày giảng bàn kinh sử. Ông còn lệnh cho các quan Thị học ghi chép lại toàn bộ lời nói, hành động của Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh để trình lên xem xét định kỳ mỗi tháng. Hai danh sĩ Trịnh Hoài Đức và Lê Quang Định cũng được bổ nhiệm làm Đông Cung Thị Giảng để phò trợ ông.
Giao Tranh Với Quân Tây Sơn
Mùa hạ năm 1793, Chúa Nguyễn Ánh đem quân tấn công thành Quy Nhơn, giao Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh ở lại trấn giữ Gia Định dưới sự trợ giúp của Phó tướng Tả quân Phạm Văn Nhân và Giám quân Trung dinh Tống Phước Đạm. Đến mùa đông cùng năm, Chúa Nguyễn Ánh tiếp tục điều ông ra trấn thủ thành Diên Khánh (một địa bàn chiến lược vô cùng quan trọng của chúa Nguyễn). Trước khi đi, Chúa dặn dò ông phải hết lòng yên dân, chống giặc và siêng năng học hành kinh sách ngay cả trong thời chiến.
Tháng 3 năm 1794, vua Cảnh Thịnh nhà Tây Sơn sai Đô đốc Trần Quang Diệu và Nguyễn Văn Hưng dẫn hai đường thủy bộ tiến đánh, bao vây ba mặt thành Diên Khánh. Nhận tin báo, Chúa Nguyễn Ánh lệnh cho Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh chấn chỉnh lực lượng phòng thủ. Khi trong thành cạn lương, ông dâng biểu xin viện trợ. Chúa liền sai Nguyễn Văn Thành và Lưu thủ Bình Thuận Nguyễn Văn Tánh gấp rút vận chuyển hàng chục vạn phương gạo cứu viện.
Trước sức ép của 40.000 quân Tây Sơn do Nguyễn Văn Hưng chỉ huy tại Phú Yên, Lưu thủ Nguyễn Văn Nhơn phải rút chạy về Diên Khánh. Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh sai Trần Văn Tín ra ứng cứu nhưng không cản nổi đà tiến của quân giặc. Quân Tây Sơn thừa thắng siết chặt vòng vây Diên Khánh. Trước tình thế nguy cấp, Phạm Văn Nhân cho bố trí lực lượng cố thủ các đồn phụ cận như Ba Ngòi, Gò Rồng nhằm giữ vững tuyến tiếp viện từ Gia Định.
Chúa Nguyễn Ánh gửi thư động viên Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh cùng các tướng kiên trì giữ thành, đồng thời đích thân dẫn đại binh ra giải cứu. Thấy quân chủ lực của Chúa Nguyễn Ánh tới nơi, quân Tây Sơn chủ động giải vây, rút về giữ các điểm yếu hại tại Quy Nhơn và Phú Yên. Sau đó, Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh trực tiếp cầm quân đánh úp các đồn Hà Nha, Thị Dã, Chủ Sơn, bắt sống hơn 2.000 quân Tây Sơn và buộc Đô đốc Nguyễn Văn Mân phải tháo chạy. Đến tháng 8 năm 1794, nhận thấy ông vất vả lâu ngày ngoài chiến trường, Chúa Nguyễn Ánh sai Võ Tánh ra thay giữ thành Diên Khánh và triệu ông về lại Gia Định.
Mùa xuân năm 1795, Chúa Nguyễn Ánh thân chinh ra Diên Khánh, tiếp tục giao Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh ở lại trông nom Gia Định cùng dàn quan chức phụ hộ như Phạm Văn Nhân, Tô Văn Đoài, Trịnh Hoài Đức… Tại đây, ông không chỉ vỗ yên dân chúng, lo liệu lương nhu mà còn xử lý kiện tụng rất công bằng. Đặc biệt, khi phát hiện lính thuộc các đội Tiểu sai, Tiểu hầu cậy quyền đi nhương nhiễu, thu tiền vô lối của dân chúng, Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh đã quyết đoán dâng tấu xin trừng trị nghiêm khắc, nhận được sự nức lòng khen ngợi của quân dân.
Tháng 5 năm 1797, ông cùng quân Nguyễn tiến ra Quảng Nam, dẫn tướng sĩ đánh chiếm chợ Đông An (Hội An) rồi tiến thẳng tới Chiêm Dinh. Tháng 6, ông tiếp tục lập chiến công trong trận La Qua và dâng tấu xin lập danh sách tuyên dương các bề tôi trung liệt để khích lệ quân sĩ, được Chúa Nguyễn Ánh chấp thuận.
Tháng 10 năm 1798, Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh một lần nữa được cử ra trấn thủ Diên Khánh. Đến tháng 9 năm 1799, sau khi triều đình nhà Nguyễn thu phục được thành Quy Nhơn (đổi tên thành Bình Định), ông mới chính thức được triệu hồi về lại Gia Định.
Qua đời
Mùa xuân năm Tân Dậu (1801), Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh mắc bệnh đậu mùa và qua đời vào ngày 20 tháng 3 năm 1801 (nhằm ngày 7 tháng 2 âm lịch), khi mới 22 tuổi. Trước thời điểm trút hơi thở cuối cùng, ông được cho là đã làm lễ rửa tội, một số thuyết cho rằng cái chết của ông có dấu hiệu bị đầu độc.
Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh giữ ngôi Hoàng Thái tử suốt 8 năm, từng đảm nhiệm trọng trách điều binh, trấn thủ Gia Định và gặt hái nhiều uy đức. Ông chính là niềm hy vọng lớn nhất của Chúa Nguyễn Ánh cho vị trí kế vị. Nhận tin con trai mất khi đang trực tiếp cầm quân ngoài mặt trận, Chúa Nguyễn Ánh vô cùng đau xót nhưng không thể về dự tang lễ. Chúa sai Nguyễn Văn Nhơn và Nguyễn Tử Châu phối hợp với Bộ Lễ lo liệu hậu sự, đồng thời ban lệnh hoãn các kỳ tế tự và cưới hỏi tại Gia Định, Bình Khang, Bình Thuận để chịu tang.
Ban đầu, linh cữu của Đông Cung Nguyễn Phúc Cảnh được an táng tại huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, trấn Gia Định. Sau khi đánh bại nhà Tây Sơn và lên ngôi Hoàng đế lập ra triều Nguyễn, vào tháng 9 năm 1805, Vua Gia Long (Nguyễn Ánh) truy tặng con trai thụy hiệu Anh Duệ Hoàng Thái Tử, cho thờ tại Tả vu nhà Thái Miếu và dựng nhà thờ riêng ở xã Vĩ Dạ. Đến năm 1809, hài cốt của ông được cải táng về xã Dương Xuân (Thừa Thiên Huế).
Đến mùa thu năm 1823, Vua Minh Mạng cho tu bổ nhà thờ của Anh Duệ Hoàng Thái Tử. Đến năm 1884, do phạm vào kỵ huyệt thụy hiệu “Anh” của Vua Tự Đức (Dực Tông Anh Hoàng đế), triều đình đổi tên xưng thành Tăng Duệ Hoàng Thái Tử. Cùng năm đó, Vua Kiến Phúc cho rước bài vị của ông về thờ phụ tại Hưng Miếu do nhà thờ cũ đã xuống cấp nghiêm trọng.
Gia đình
Vợ
Chính thất là bà Tống Thị Quỳnh: Hoàng thái tử phi của Nguyễn Phúc Cảnh, mất năm 1824. Bà sinh cho ông hai con trai.
Con trai
Nguyễn Phúc Mỹ Đường: Trưởng nam sinh khoảng 1795. Là trưởng tôn của vua Gia Long nhưng không được kế vị. Sau biến cố năm 1824, ông bị giáng làm thứ nhân, mất năm 1842.
Nguyễn Phúc Mỹ Thùy: Con trai thứ của Nguyễn Phúc Cảnh, mất năm 1826 khi còn trẻ và không có con nối dõi.
Lăng tẩm
Lăng mộ Đông Cung Thái tử Nguyễn Phúc Cảnh (Anh Duệ Hoàng thái tử) hiện nay tọa lạc trên một ngọn đồi thoai thoải gần đường Đoàn Nhữ Hải, phường Thủy Xuân, thành phố Huế.
Tài liệu tham khảo
- Quốc sử quán triều Nguyễn,Đại Nam Thực Lục, tập 1, Nxb Giáo dục, 2006, Hà Nội.
- Trần Trọng Kim (1943), Việt Nam sử lược, Nhà in Bắc Thành.
- Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng (2001), Các triều đại Việt Nam, Nxb Thanh Niên.
Ngôn ngữ khác
Tiếng Anh
Nguyen Phuc Canh (1780–1801)
Background
Prince Nguyen Phuc Canh was born on April 6, 1780, in Gia Dinh. He was the eldest son of Lord Nguyen Anh (later Emperor Gia Long) and Consort Tong Thi Lan (later Empress Thua Thien Cao).
The circumstances surrounding Prince Nguyen Phuc Canh’s birth were highly turbulent. In 1771, the three brothers Nguyen Van Nhac, Nguyen Van Hue, and Nguyen Van Lu launched the Tay Son uprising. The Nguyen Lords’ government weakened and was repeatedly pursued, forcing them to retreat from Phu Xuan to Gia Dinh. In 1777, Tay Son forces captured Gia Dinh and killed Thai Thuong Vuong Nguyen Phuc Thuan, Tan Chanh Vuong Nguyen Phuc Duong, and most members of the Nguyen family. Nguyen Anh narrowly escaped death and was proclaimed Lord by his generals in 1780, continuing the struggle to restore the Nguyen Lords’ rule.
Seeking Foreign Assistance
Faced with relentless attacks from the Tay Son forces, Lord Nguyen Anh was constantly on the run. In the summer of 1783, after his defeat on Diep Thach Island, Lord Nguyen Anh sought refuge in Siam while sending Bishop Pigneau de Behaine (Ba Da Loc) to France to request military assistance. At only four years old, Prince Nguyen Phuc Canh was taken along as a hostage. The delegation officially departed in 1784, accompanied by two officials, Pham Van Nhan and Nguyen Van Liem.
In early 1785, the delegation reached the French colony of Pondichery (India), where it remained because of political turmoil in France. In July 1786, Ba Da Loc and Prince Nguyen Phuc Canh sailed for France, while Pham Van Nhan and Nguyen Van Liem returned to Vong Cac to report to Lord Nguyen Anh. In February 1787, Ba Da Loc and Prince Nguyen Phuc Canh arrived in France and were received by King Louis XVI with ceremonies normally accorded to a sovereign. At the Palace of Versailles, the handsome young prince attracted considerable attention. Bishop Ba Da Loc commissioned a special outfit for him combining French and East Asian styles and hired the painter Mauperin to create the famous portrait of the prince.
In a letter to the Paris Foreign Missions Society (MEP), Bishop Ba Da Loc spoke highly of Prince Nguyen Phuc Canh, noting that the prince was deeply devoted to Christianity, trusted him, and that he hoped to educate the prince in the Catholic tradition for long-term purposes.
On November 21, 1787, the Treaty of Versailles was signed between Ba Da Loc, representing Lord Nguyen Anh, and Count Armand Marc de Montmorin, representing King Louis XVI. France pledged to provide 1,650 troops and four warships. In return, Lord Nguyen Anh was required to cede Con Lon Island and grant France the right to exploit the port of Da Nang.
During this period, Thomas Jefferson, then the American ambassador to France and later President of the United States, also met Prince Nguyen Phuc Canh to request rice varieties from Dang Trong for cultivation in America. The prince agreed, but the plan was never realized because of his premature death.
Return to Vietnam
In the summer of 1787, General An Ton Loi, representing Portugal, brought a letter from the Portuguese authorities to Vong Cac (Bangkok), inviting Lord Nguyen Anh to settle in Goa and promising 56 warships in military assistance. This proposal displeased the Siamese court following the Battle of Rach Gam–Xoai Mut. To avoid further hostility, Lord Nguyen Anh rejected the offer and secretly planned his return to Vietnam.
In the autumn of 1787, taking advantage of Emperor Quang Trung (Nguyen Hue)’s preoccupation with affairs in Bac Ha, Lord Nguyen Anh returned to retake southern Vietnam. Missing his son, Lord Nguyen Anh sent two officials, Tran Phuoc Giai of the Ministry of Revenue and Tong Phuoc Ngoc of the Tieu Sai unit, to receive Prince Nguyen Phuc Canh.
The prince’s delegation left France in December 1787 and arrived in Pondichery in May 1788. However, implementation of the Treaty of Versailles was obstructed by the opposition of French Governor-General Thomas Conway, prompting King Louis XVI to withdraw his decision to provide assistance. As he received no news for an extended period, Lord Nguyen Anh repeatedly sent letters to the Macao Missionary Society to inquire about his son’s situation.
After being stranded in Pondichery for more than a year, Prince Nguyen Phuc Canh and Bishop Ba Da Loc boarded the Meduse on June 15, 1789, and sailed for Vietnam. On June 24, the delegation arrived in Saigon. Deeply moved by their reunion after six years apart, Lord Nguyen Anh consoled his son.
Several French officers also returned to Vietnam on this voyage, including Philippe Vannier (Vietnamese name: Nguyen Van Chan) and Jean-Baptiste Chaigneau (Vietnamese name: Nguyen Van Thang), who came to serve Lord Nguyen Anh while seeking to avoid the upheaval of the French Revolution. From 1789 to 1793, Prince Nguyen Phuc Canh continued living with Bishop Ba Da Loc at Tan Xa residence (the bishop’s residence).
Becoming Crown Prince
After Prince Nguyen Phuc Canh returned to Vietnam, many officials submitted memorials requesting that he be designated Dong Cung (Crown Prince), but Lord Nguyen Anh postponed the decision because of his son’s young age. It was not until the spring of 1793, when Prince Nguyen Phuc Canh was 14, that the officials again petitioned for his appointment as heir. Lord Nguyen Anh then officially established him as Dong Cung Hoang Thai Tu (Crown Prince), granted him the title Nguyen Soai Quan Cong, bestowed upon him the seal Dong Cung Chi An, and established the Nguyen Soai Residence.
To familiarize Dong Cung Nguyen Phuc Canh with the administration of state affairs, Lord Nguyen Anh stipulated that minor matters could be handled by senior officials in the residence, while major matters were to be decided by the Nguyen Soai Residence.
Recognizing the prince’s young age, Lord Nguyen Anh followed the advice of Tong Phuoc Dam and established a Thai Hoc House, appointing officials as instructors and lecturers to teach the prince the classics and historical texts every day. He also ordered the instructors to record all of the prince’s words and actions and submit reports for monthly review. The two distinguished scholars Trinh Hoai Duc and Le Quang Dinh were appointed as Dong Cung’s lecturers to assist him.
Military Campaigns against the Tay Son
In the summer of 1793, Lord Nguyen Anh led an attack on Quy Nhon Citadel and assigned Dong Cung Nguyen Phuc Canh to defend Gia Dinh, assisted by Deputy General Pham Van Nhan and Military Commissioner Tong Phuoc Dam. In the winter of the same year, Lord Nguyen Anh sent him to defend Dien Khanh Citadel, a strategically important location. Before his departure, Lord Nguyen Anh instructed him to protect the people, resist the enemy, and continue studying the classics diligently even during wartime.
In March 1794, Emperor Canh Thinh of the Tay Son dynasty ordered Generals Tran Quang Dieu and Nguyen Van Hung to advance by land and water and besiege Dien Khanh on three sides. Upon receiving the news, Lord Nguyen Anh ordered Dong Cung Nguyen Phuc Canh to strengthen the defenses. When supplies inside the citadel ran low, the prince submitted a request for reinforcements, and Lord Nguyen Anh immediately ordered Nguyen Van Thanh and Nguyen Van Tanh, Governor of Binh Thuan, to urgently transport hundreds of thousands of units of rice to the besieged forces.
Under pressure from 40,000 Tay Son troops commanded by Nguyen Van Hung in Phu Yen, Governor Nguyen Van Nhon was forced to retreat to Dien Khanh. Dong Cung Nguyen Phuc Canh sent Tran Van Tin to provide assistance, but the advance of the enemy could not be stopped. The Tay Son forces tightened their siege of Dien Khanh. In this critical situation, Pham Van Nhan deployed troops to hold nearby positions such as Ba Ngoi and Go Rong in order to maintain the supply route from Gia Dinh.
Lord Nguyen Anh sent a letter encouraging Dong Cung Nguyen Phuc Canh and his generals to hold the citadel and personally led a large army to relieve the siege. When Lord Nguyen Anh’s main forces arrived, the Tay Son army voluntarily lifted the siege and withdrew to defend key positions in Quy Nhon and Phu Yen. Dong Cung Nguyen Phuc Canh subsequently personally led a surprise attack on the Ha Nha, Thi Da, and Chu Son outposts, capturing more than 2,000 Tay Son troops and forcing Admiral Nguyen Van Man to flee. In August 1794, recognizing that the prince had endured prolonged hardship on the battlefield, Lord Nguyen Anh ordered Vo Tanh to replace him in defending Dien Khanh and recalled the prince to Gia Dinh.
In the spring of 1795, Lord Nguyen Anh personally led an expedition to Dien Khanh and again entrusted Dong Cung Nguyen Phuc Canh with the administration of Gia Dinh, assisted by officials including Pham Van Nhan, To Van Doai, and Trinh Hoai Duc. There, the prince not only reassured the population and managed provisions but also handled legal disputes fairly. In particular, after discovering that soldiers of the Tieu Sai and Tieu Hau units were abusing their authority and extorting money from the people, Dong Cung Nguyen Phuc Canh decisively submitted a memorial requesting severe punishment. His actions earned widespread praise from both the military and the population.
In May 1797, he accompanied Nguyen forces to Quang Nam, leading his troops to capture Dong An Market (Hoi An) before advancing directly toward Chiem Dinh. In June, he achieved another military victory at the Battle of La Qua and submitted a memorial requesting a list of loyal and meritorious officials to be honored as a means of encouraging the troops. Lord Nguyen Anh approved the proposal.
In October 1798, Dong Cung Nguyen Phuc Canh was once again appointed to defend Dien Khanh. It was not until September 1799, after the Nguyen forces recaptured Quy Nhon Citadel and renamed it Binh Dinh, that he was officially recalled to Gia Dinh.
Death
In the spring of 1801, Dong Cung Nguyen Phuc Canh contracted smallpox and died on March 20, 1801 (the seventh day of the second lunar month), at the age of only 22. Shortly before his death, he was reportedly baptized. Some historical theories have also suggested that there were signs that he may have been poisoned.
Dong Cung Nguyen Phuc Canh had held the position of Crown Prince for eight years and had undertaken major responsibilities, including commanding troops and defending Gia Dinh, while earning considerable prestige and respect. He was Lord Nguyen Anh’s greatest hope for succession. When news of his son’s death reached him while he was personally commanding troops on the battlefield, Lord Nguyen Anh was devastated but unable to attend the funeral. He ordered Nguyen Van Nhon and Nguyen Tu Chau to coordinate with the Ministry of Rites in arranging the funeral and ordered the postponement of ritual ceremonies and weddings in Gia Dinh, Binh Khang, and Binh Thuan as a period of mourning.
Initially, Dong Cung Nguyen Phuc Canh was buried in Binh Duong District, Tan Binh Prefecture, Gia Dinh. After defeating the Tay Son and ascending the imperial throne to establish the Nguyen dynasty, in September 1805 Emperor Gia Long (Nguyen Anh) posthumously bestowed upon his son the posthumous title Anh Due Hoang Thai Tu. He ordered that the prince be worshipped at the Ta Vu of the Thai Mieu and established a separate ancestral shrine in Vi Da Commune. In 1809, his remains were reburied in Duong Xuan Commune (Thua Thien Hue).
In the autumn of 1823, Emperor Minh Mang ordered the renovation of the shrine of Anh Due Hoang Thai Tu. In 1884, because the posthumous name “Anh” conflicted with the posthumous title of Emperor Tu Duc (Duc Tong Anh Emperor), the court changed the prince’s designation to Tang Due Hoang Thai Tu. In the same year, Emperor Kien Phuc ordered the prince’s ancestral tablet to be moved to Hưng Mieu for joint worship because the old shrine had seriously deteriorated.
Family
Wife
Tong Thi Quyn: Principal wife and Crown Princess of Nguyen Phuc Canh. She died in 1824 and bore him two sons.
Sons
Nguyen Phuc My Duong: Eldest son, born around 1795. He was Emperor Gia Long’s eldest grandson but did not succeed to the throne. Following the events of 1824, he was demoted to the status of a commoner and died in 1842.
Nguyen Phuc My Thuy: Second son of Nguyen Phuc Canh. He died young in 1826 without descendants.
Tomb
The tomb of Crown Prince Nguyen Phuc Canh (Anh Due Hoang Thai Tu) is currently located on a gently sloping hill near Doan Nhu Hai Street, Thuy Xuan Ward, Hue City.
References
- Quốc sử quán triều Nguyễn,Đại Nam Thực Lục, tập 1, Nxb Giáo dục, 2006, Hà Nội.
- Trần Trọng Kim (1943), Việt Nam sử lược, Nhà in Bắc Thành.
- Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng (2001), Các triều đại Việt Nam, Nxb Thanh Niên.
Tiếng Pháp
Nguyen Phuc Canh (1780–1801)
Origines et famille
Le prince Nguyen Phuc Canh naquit le 6 avril 1780 à Gia Dinh. Il était le fils aîné du seigneur Nguyen Anh (futur empereur Gia Long) et de la consort Tong Thi Lan (future impératrice Thua Thien Cao).
Le contexte dans lequel naquit le prince Nguyen Phuc Canh était particulièrement troublé. À partir de 1771, les trois frères Nguyen Van Nhac, Nguyen Van Hue et Nguyen Van Lu se soulevèrent et déclenchèrent le mouvement Tay Son. Le pouvoir des seigneurs Nguyen s’affaiblit progressivement et ceux-ci furent constamment poursuivis, les contraignant à se retirer de Phu Xuan vers Gia Dinh. En 1777, les forces Tay Son s’emparèrent de Gia Dinh et tuèrent Thai Thuong Vuong Nguyen Phuc Thuan, Tan Chanh Vuong Nguyen Phuc Duong ainsi que la plupart des membres de la famille Nguyen. Nguyen Anh échappa de peu à la mort. En 1780, ses généraux le proclamèrent seigneur et il poursuivit la lutte pour restaurer le pouvoir des seigneurs Nguyen.
À la recherche d’une aide étrangère
Face aux attaques incessantes des forces Tay Son, le seigneur Nguyen Anh fut constamment contraint de fuir. Au cours de l’été 1783, après sa défaite sur l’île de Diep Thach, il se réfugia au Siam et demanda parallèlement à l’évêque Pigneau de Behaine (Ba Da Loc) de se rendre en France afin de solliciter une aide militaire. Alors âgé de seulement quatre ans, le prince Nguyen Phuc Canh fut emmené avec lui comme otage. La délégation partit officiellement en 1784, accompagnée de deux fonctionnaires, Pham Van Nhan et Nguyen Van Liem.
Au début de 1785, la délégation arriva à Pondichery, colonie française en Inde, où elle demeura en raison de la situation politique instable en France. En juillet 1786, Ba Da Loc et le prince Nguyen Phuc Canh embarquèrent pour la France, tandis que Pham Van Nhan et Nguyen Van Liem retournèrent à Vong Cac afin d’informer le seigneur Nguyen Anh. En février 1787, Ba Da Loc et le prince Nguyen Phuc Canh arrivèrent en France et furent reçus par le roi Louis XVI selon un protocole réservé aux souverains. Au palais de Versailles, le jeune prince, dont l’apparence était particulièrement remarquable, attira une grande attention. L’évêque Ba Da Loc lui fit confectionner un costume spécialement conçu, combinant des éléments de style français et asiatique, et chargea le peintre Mauperin de réaliser son célèbre portrait.
Dans une lettre adressée aux Missions Etrangeres de Paris (MEP), l’évêque Ba Da Loc souligna l’importance du rôle du prince Nguyen Phuc Canh. Il indiqua que le prince était très attaché à la religion, lui accordait une grande confiance et qu’il souhaitait l’éduquer selon les principes du catholicisme afin de servir les intérêts à long terme du royaume.
Le 21 novembre 1787, le traité de Versailles fut signé entre Ba Da Loc, représentant le seigneur Nguyen Anh, et le comte Armand Marc de Montmorin, représentant le roi Louis XVI. La France s’engageait à fournir 1 650 soldats et quatre navires de guerre. En contrepartie, le seigneur Nguyen Anh devait céder l’île de Con Lon et accorder à la France des droits d’exploitation sur le port de Da Nang.
Durant cette période, Thomas Jefferson, alors ambassadeur des États-Unis en France et futur président des États-Unis, rencontra également le prince Nguyen Phuc Canh afin d’obtenir des variétés de riz de Dang Trong pour les cultiver en Amérique. Le prince accepta, mais le projet ne put être réalisé en raison de sa mort prématurée.
Retour au Vietnam
Au cours de l’été 1787, le général An Ton Loi, représentant le Portugal, apporta une lettre officielle à Vong Cac (Bangkok), invitant le seigneur Nguyen Anh à s’installer à Goa et lui promettant une aide militaire de 56 navires de guerre. Cette proposition mécontenta la cour siamoise, notamment après la défaite de Rach Gam – Xoai Mut. Afin d’éviter de nouvelles tensions, le seigneur Nguyen Anh déclina l’invitation et prépara secrètement son retour au Vietnam.
À l’automne 1787, profitant du fait que l’empereur Quang Trung (Nguyen Hue) était occupé par les affaires de Bac Ha, le seigneur Nguyen Anh retourna dans le Sud et en reprit le contrôle. Ayant le mal du pays et regrettant son fils, il envoya deux fonctionnaires, Tran Phuoc Giai du Ministere des Finances et Tong Phuoc Ngoc de l’unité Tieu Sai, afin d’aller accueillir le prince Nguyen Phuc Canh.
La délégation du prince Nguyen Phuc Canh quitta la France en décembre 1787 et arriva à Pondichery en mai 1788. Toutefois, l’application du traité de Versailles fut entravée par l’opposition du gouverneur général français Thomas Conway, ce qui conduisit le roi Louis XVI à revenir sur sa décision d’apporter son aide. Pendant une longue période, le seigneur Nguyen Anh ne reçut aucune nouvelle et envoya à plusieurs reprises des lettres aux Missions de Macao afin de s’enquérir de la situation de son fils.
Après avoir été retenus à Pondichery pendant plus d’un an, le prince Nguyen Phuc Canh et l’évêque Ba Da Loc embarquèrent à bord du Meduse le 15 juin 1789 à destination du Vietnam. Le 24 juin 1789, la délégation arriva à Saigon. Profondément ému par leurs retrouvailles après six années de séparation, le seigneur Nguyen Anh consola son fils.
Plusieurs officiers français firent également le voyage de retour, notamment Philippe Vannier (nom vietnamien : Nguyen Van Chan) et Jean-Baptiste Chaigneau (nom vietnamien : Nguyen Van Thang), qui vinrent servir le seigneur Nguyen Anh afin d’échapper aux bouleversements de la Revolution francaise. De 1789 à 1793, le prince Nguyen Phuc Canh continua à vivre auprès de l’évêque Ba Da Loc à la residence Tan Xa (residence de l’évêque).
Devenir prince heritier
Après le retour du prince Nguyen Phuc Canh, de nombreux fonctionnaires présentèrent des mémoires demandant qu’il soit désigné comme Dong Cung, mais le seigneur Nguyen Anh ajourna la décision en raison de son jeune âge. Ce n’est qu’au printemps 1793, alors que le prince avait atteint l’âge de quatorze ans, que les fonctionnaires renouvelèrent leur demande afin qu’il soit désigné comme héritier. Le seigneur Nguyen Anh accepta alors officiellement de l’établir comme Dong Cung Hoang Thai Tu, prince héritier, lui accorda le titre de Nguyen Soai Quan Cong, lui remit le sceau Dong Cung Chi An et créa la residence Nguyen Soai.
Afin de familiariser le prince Nguyen Phuc Canh avec l’administration des affaires de l’État, le seigneur Nguyen Anh établit que les affaires mineures seraient réglées par les hauts fonctionnaires de la résidence, tandis que les affaires importantes seraient décidées par la residence Nguyen Soai.
Conscient de la jeunesse du prince, le seigneur Nguyen Anh suivit également les conseils de Tong Phuoc Dam et fit construire une maison d’études, Thai Hoc. Des fonctionnaires chargés de son enseignement furent nommés afin de lui enseigner quotidiennement les classiques et les textes historiques. Il ordonna également aux précepteurs de consigner les paroles et les actes du prince Nguyen Phuc Canh afin de les lui présenter chaque mois pour examen. Les deux lettrés Trinh Hoai Duc et Le Quang Dinh furent nommés Dong Cung Thi Giang afin de l’assister.
Les combats contre les forces Tay Son
Au cours de l’été 1793, le seigneur Nguyen Anh lança une attaque contre la citadelle de Quy Nhon et chargea Dong Cung Nguyen Phuc Canh de défendre Gia Dinh, avec l’assistance du vice-général Pham Van Nhan et du commissaire militaire Tong Phuoc Dam. Durant l’hiver de la même année, il l’envoya défendre la citadelle de Dien Khanh, une position stratégique particulièrement importante. Avant son départ, le seigneur lui recommanda de veiller au bien-être de la population, de combattre l’ennemi et de poursuivre assidûment l’étude des classiques même en temps de guerre.
En mars 1794, l’empereur Canh Thinh de la dynastie Tay Son ordonna aux généraux Tran Quang Dieu et Nguyen Van Hung d’avancer par terre et par mer et d’assiéger Dien Khanh sur trois côtés. Informé de la situation, le seigneur Nguyen Anh ordonna à Dong Cung Nguyen Phuc Canh de renforcer les défenses. Lorsque les réserves de nourriture de la citadelle furent épuisées, le prince demanda des renforts et le seigneur Nguyen Anh ordonna immédiatement à Nguyen Van Thanh et à Nguyen Van Tanh, gouverneur de Binh Thuan, d’acheminer en urgence plusieurs centaines de milliers de mesures de riz.
Sous la pression de 40 000 soldats Tay Son commandés par Nguyen Van Hung à Phu Yen, le gouverneur Nguyen Van Nhon dut se replier vers Dien Khanh. Dong Cung Nguyen Phuc Canh envoya Tran Van Tin à son secours, mais celui-ci ne put arrêter l’avancée des forces ennemies. Les troupes Tay Son resserrèrent alors le siège de Dien Khanh. Dans cette situation critique, Pham Van Nhan déploya des forces afin de tenir les positions voisines de Ba Ngoi et Go Rong et de maintenir la ligne de ravitaillement venant de Gia Dinh.
Le seigneur Nguyen Anh envoya une lettre pour encourager Dong Cung Nguyen Phuc Canh et ses généraux à tenir la citadelle et prit personnellement la tête d’une importante armée de secours. À l’arrivée des forces principales du seigneur Nguyen Anh, les troupes Tay Son levèrent volontairement le siège et se retirèrent afin de défendre les positions stratégiques de Quy Nhon et Phu Yen. Dong Cung Nguyen Phuc Canh mena ensuite personnellement une attaque surprise contre les postes de Ha Nha, Thi Da et Chu Son, captura plus de 2 000 soldats Tay Son et contraignit l’amiral Nguyen Van Man à prendre la fuite. En août 1794, constatant que le prince avait été longtemps éprouvé par les combats, le seigneur Nguyen Anh envoya Vo Tanh le remplacer à Dien Khanh et rappela le prince à Gia Dinh.
Au printemps 1795, le seigneur Nguyen Anh dirigea personnellement une expédition à Dien Khanh et confia de nouveau à Dong Cung Nguyen Phuc Canh l’administration de Gia Dinh, avec l’aide de fonctionnaires tels que Pham Van Nhan, To Van Doai et Trinh Hoai Duc. Le prince veilla non seulement à apaiser la population et à assurer l’approvisionnement, mais aussi à régler les litiges avec impartialité. Lorsqu’il découvrit notamment que des soldats des unités Tieu Sai et Tieu Hau abusaient de leur autorité et extorquaient de l’argent à la population, Dong Cung Nguyen Phuc Canh présenta avec fermeté un mémoire demandant qu’ils soient sévèrement punis. Cette décision lui valut les éloges de l’armée et de la population.
En mai 1797, il accompagna les forces Nguyen à Quang Nam, dirigea ses troupes pour s’emparer du marché de Dong An (Hoi An), puis avança jusqu’à Chiem Dinh. En juin, il remporta une nouvelle victoire lors de la bataille de La Qua et présenta un mémoire demandant l’établissement d’une liste des serviteurs loyaux et méritants à honorer afin d’encourager les soldats. Le seigneur Nguyen Anh approuva sa proposition.
En octobre 1798, Dong Cung Nguyen Phuc Canh fut de nouveau chargé de défendre Dien Khanh. Ce n’est qu’en septembre 1799, après la reconquête de la citadelle de Quy Nhon par les forces Nguyen, qui la rebaptisèrent Binh Dinh, qu’il fut officiellement rappelé à Gia Dinh.
Mort
Au printemps 1801, Dong Cung Nguyen Phuc Canh contracta la variole et mourut le 20 mars 1801 (le 7e jour du deuxième mois lunaire), à l’âge de seulement 22 ans. Peu avant sa mort, il aurait reçu le baptême. Certaines hypothèses historiques ont également suggéré que sa mort pourrait présenter des signes d’empoisonnement.
Dong Cung Nguyen Phuc Canh avait occupé la fonction de prince héritier pendant huit ans. Il avait assumé d’importantes responsabilités, notamment le commandement des troupes et la défense de Gia Dinh, et avait acquis une grande réputation et le respect de ses contemporains. Il représentait le principal espoir du seigneur Nguyen Anh pour la succession. Lorsque celui-ci apprit la mort de son fils alors qu’il commandait personnellement ses troupes sur le front, il fut profondément affligé mais ne put assister aux funérailles. Il chargea Nguyen Van Nhon et Nguyen Tu Chau de coordonner avec le Ministere des Rites l’organisation des funérailles et ordonna la suspension des cérémonies rituelles et des mariages à Gia Dinh, Binh Khang et Binh Thuan en signe de deuil.
Dans un premier temps, la dépouille de Dong Cung Nguyen Phuc Canh fut inhumée dans le district de Binh Duong, prefecture de Tan Binh, à Gia Dinh. Après avoir vaincu les Tay Son et accédé au trône impérial pour fonder la dynastie Nguyen, l’empereur Gia Long (Nguyen Anh) conféra en septembre 1805 à son fils le titre posthume d’Anh Due Hoang Thai Tu. Il ordonna qu’il soit honoré au Ta Vu du Thai Mieu et fit construire un sanctuaire qui lui était consacré dans la commune de Vi Da. En 1809, les restes du prince furent transférés et réinhumés dans la commune de Duong Xuan (Thua Thien Hue).
À l’automne 1823, l’empereur Minh Mang ordonna la restauration du sanctuaire d’Anh Due Hoang Thai Tu. En 1884, parce que le caractère « Anh » de son titre posthume entrait en conflit avec celui figurant dans le titre posthume de l’empereur Tu Duc (Duc Tong Anh Hoang De), la cour modifia son appellation en Tang Due Hoang Thai Tu. La même année, l’empereur Kien Phuc ordonna le transfert de la tablette ancestrale du prince au Hung Mieu pour qu’elle y soit honorée conjointement, l’ancien sanctuaire étant gravement détérioré.
Famille
Épouse
Tong Thi Quyn : épouse principale et princesse héritière de Nguyen Phuc Canh. Elle mourut en 1824 et lui donna deux fils.
Fils
Nguyen Phuc My Duong : fils aîné, né vers 1795. Il était le petit-fils aîné de l’empereur Gia Long, mais ne lui succéda pas sur le trône. À la suite des événements de 1824, il fut déchu de son rang et réduit au statut de simple particulier. Il mourut en 1842.
Nguyen Phuc My Thuy : deuxième fils de Nguyen Phuc Canh. Il mourut jeune en 1826 sans laisser de descendance.
Tombeau
Le tombeau du prince héritier Nguyen Phuc Canh (Anh Due Hoang Thai Tu) se trouve aujourd’hui sur une colline légèrement vallonnée, à proximité de la rue Doan Nhu Hai, dans le quartier de Thuy Xuan, à Hue.
Bibliographie
- Quốc sử quán triều Nguyễn,Đại Nam Thực Lục, tập 1, Nxb Giáo dục, 2006, Hà Nội.
- Trần Trọng Kim (1943), Việt Nam sử lược, Nhà in Bắc Thành.
- Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng (2001), Các triều đại Việt Nam, Nxb Thanh Niên.
Tiếng Trung
阮福景（1780—1801）
身世
皇子阮福景于1780年4月6日出生于嘉定，是阮主阮福映（后来即位为嘉隆帝）与元妃宋氏兰（后来追尊为承天高皇后）所生的长子。
阮福景出生之时，局势极为动荡。1771年起，阮文岳、阮文惠、阮文侣三兄弟发动西山起义。阮主政权日益衰弱，军队屡遭追击，被迫从富春逃往嘉定。1777年，西山军攻占嘉定，杀死太上王阮福淳、新正王阮福旸以及阮氏宗族中的大多数成员。阮福映侥幸逃脱，并于1780年被将士拥立为主，继续进行复兴阮主基业的战争。
漂泊海外求援
面对西山军的连续进攻，阮主阮福映不断遭到追击。1783年夏，在叶石岛战败后，阮福映逃往暹罗，同时请主教百多禄（Pigneau de Behaine）前往法国请求援助。当时年仅4岁的皇子阮福景也被带同行，并作为人质。直到1784年，这一行人才正式启程，并有两名官员范文仁、阮文廉随行。
1785年初，使团抵达法国殖民地本地治里（Pondichéry，今印度），由于法国国内局势动荡而暂时停留。1786年7月，百多禄与皇子阮福景乘船前往法国，范文仁与阮文廉则返回望阁，向阮福映报告情况。
1787年2月，百多禄与皇子阮福景抵达法国，并受到路易十六国王按照接待国王的礼仪接见。在凡尔赛宫，仪表俊秀的阮福景受到特别关注。百多禄专门为皇子设计了一套融合法国与东方风格的服装，并聘请画家Maupérin为其绘制了著名肖像。
在致巴黎外方传教会（MEP）的信件中，百多禄高度评价阮福景的作用，并指出皇子非常虔诚信仰宗教、十分信任自己，希望按照天主教精神培养皇子，以服务于长远利益。
1787年11月21日，百多禄（代表阮福映）与阿尔芒·马克·德·蒙莫兰伯爵（代表路易十六）签订《凡尔赛条约》。法国承诺提供1650名士兵和4艘军舰；作为交换，阮福映须将昆仑岛以及岘港港口的开发权让予法国。
在此期间，时任美国驻法大使、后来成为美国总统的托马斯·杰斐逊也曾会见阮福景，希望取得交趾支那的稻种带回美国种植。皇子答应了这一请求，但由于早逝，该计划最终未能实现。
返回越南
1787年夏，葡萄牙代表安通累将国书送至望阁（曼谷），邀请阮福映前往果阿定居，并承诺提供56艘军舰援助。这一举动使暹罗朝廷十分不满，尤其是在拉石甘—芒果米战败之后。为了避免与暹罗结怨，阮福映拒绝了葡萄牙的邀请，并秘密筹划返回越南。
1787年秋，阮福映趁西山皇帝光中（阮惠）忙于处理北河事务之机，返回南方并重新夺取南部地区。由于思念儿子，阮福映派户部官员陈福佳和管小差队宋福玉前往迎接皇子阮福景。
阮福景一行于1787年12月离开法国，1788年5月抵达本地治里。然而，《凡尔赛条约》的执行受到法国总督Thomas Conway的反对，导致路易十六收回援助阮福映的决定。由于长期得不到儿子的消息，阮福映不断致信澳门传教会，打听儿子的情况。
在本地治里滞留一年多以后，1789年6月15日，阮福景与百多禄主教乘坐 Méduse 号船返回越南。6月24日，使团抵达西贡。阮福映与阔别六年的儿子重逢，感慨万分。
此次返回越南的人员中，还包括一些法国军官，如菲利普·瓦尼耶（越南名阮文振）和让-巴蒂斯特·沙依诺（越南名阮文胜）。他们来到越南为阮福映效力，以躲避当时正在法国爆发的革命。1789年至1793年间，阮福景继续与百多禄一起居住于新舍府邸（主教府）。
成为皇太子
阮福景回国以后，许多官员上疏请求立他为东宫，但阮福映考虑到皇子年幼，暂时搁置了这一请求。直到1793年春，阮福景年满14岁，群臣再次上表请求册立继承人。此时，阮福映正式同意册立阮福景为东宫皇太子，加封元帅郡公，赐“东宫之印”，并设立元帅府。
为了帮助东宫阮福景尽早熟悉政务，阮福映规定，小事由元帅府中的大臣自行处理，大事则由元帅府决定。
此外，考虑到东宫年纪尚轻，阮福映采纳宋福檀的建议，修建太学，并选派辅导、侍讲、侍学等官员，每日为皇子讲授经史。同时，他还命侍学官将东宫阮福景的言行全部记录下来，每月呈报审查。两位著名学者郑怀德和黎光定也被任命为东宫侍讲，辅佐皇子。
与西山军交战
1793年夏，阮福映亲自率军进攻归仁城，并命东宫阮福景留守嘉定，由左军副将范文仁和中营监军宋福檀协助。到了同年冬季，阮福映又派他镇守延庆城。延庆是当时极为重要的战略地区。临行前，阮福映嘱咐他要尽力安抚百姓、抵抗敌军，即使在战争期间也要勤奋学习经史。
1794年3月，西山朝景盛帝命都督陈光耀、阮文兴分水陆两路进军，三面包围延庆城。得知消息后，阮福映命东宫阮福景整顿防御力量。当城中粮食耗尽时，阮福景上表请求援助，阮福映随即派阮文成以及平顺留守阮文性紧急运送数十万方粮食前往救援。
在富安地区，面对阮文兴率领的4万西山军的压力，留守阮文仁被迫退往延庆。东宫阮福景派陈文信前往救援，但仍无法阻挡西山军的进攻。西山军乘胜加强对延庆的包围。危急之际，范文仁部署军队坚守巴枚、戈龙等附近据点，以确保来自嘉定的援军路线。
阮福映致信鼓励东宫阮福景及诸将坚持守城，同时亲自率领大军前往救援。阮福映的主力抵达后，西山军主动解除包围，退守归仁和富安的重要据点。随后，东宫阮福景亲自率军突袭河衙、施野、主山等据点，俘获2000多名西山军，并迫使都督阮文蔓逃走。1794年8月，阮福映考虑到阮福景长期在战场上劳苦，便派武性接替其镇守延庆，并将他召回嘉定。
1795年春，阮福映亲自率军前往延庆，再次将嘉定的政务交给东宫阮福景负责，并由范文仁、苏文对、郑怀德等官员辅佐。在嘉定期间，他不仅安抚百姓、处理粮饷，还公正地处理诉讼案件。尤其是在发现小差、小侯各队的士兵倚仗权势、骚扰百姓并任意索取钱财后，东宫阮福景果断上疏，请求严惩这些士兵，获得军民的一致赞誉。
1797年5月，他随阮军进军广南，率将士攻占东安市集（会安），随后直抵占营。6月，他又在罗过战役中立下战功，并上疏请求建立忠烈臣子的表彰名单，以激励军士，得到阮福映批准。
1798年10月，东宫阮福景再次奉命镇守延庆。1799年9月，阮朝军队收复归仁城并改名为平定后，他才正式奉召返回嘉定。
逝世
1801年春，东宫阮福景感染天花，于1801年3月20日（农历二月初七）去世，年仅22岁。据称，在临终前，他接受了洗礼。此外，一些历史观点认为，他的死亡存在被毒杀的疑点。
东宫阮福景担任皇太子长达8年，曾承担统兵、镇守嘉定等重要职责，并取得了较高的声望。他是阮福映心目中最重要的继承人。阮福映在前线亲自统军期间得知儿子去世的消息，悲痛万分，却无法亲自返回参加葬礼。他命阮文仁、阮子洲会同礼部办理后事，同时下令嘉定、平康、平顺暂停祭祀和婚嫁活动，以示哀悼。
最初，东宫阮福景葬于嘉定镇新平府平阳县。阮福映击败西山、登基称帝并建立阮朝后，于1805年9月追赠其子谥号“英睿皇太子”，命其在太庙左庑接受祭祀，并在尾野社另建祠堂。1809年，其遗骸迁葬至杨春社（承天顺化）。
1823年秋，明命帝下令修缮英睿皇太子的祠堂。1884年，由于谥号中的“英”字与嗣德帝（翼宗英皇帝）的谥号相冲，朝廷将其改称为“增睿皇太子”。同年，建福帝因旧祠堂严重破败，下令将其神主迎至兴庙附祀。
家庭
妻子
宋氏Quyn（Tong Thi Quyen）：阮福景的正妻、皇太子妃，于1824年去世，为阮福景生育两个儿子。
儿子
阮福美堂（Nguyen Phuc My Duong）：长子，约生于1795年。为嘉隆帝的长孙，但未能继承皇位。1824年事件后，被降为庶人，1842年去世。
阮福美垂（Nguyen Phuc My Thuy）：阮福景的次子，1826年早逝，年幼而无后。
陵墓
东宫太子阮福景（英睿皇太子）的陵墓现位于顺化市水春坊，靠近Doan Nhu Hai街的一座缓坡山丘上。
参考资料
- Quốc sử quán triều Nguyễn,Đại Nam Thực Lục, tập 1, Nxb Giáo dục, 2006, Hà Nội.
- Trần Trọng Kim (1943), Việt Nam sử lược, Nhà in Bắc Thành.
- Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng (2001), Các triều đại Việt Nam, Nxb Thanh Niên.
