Chùa Thái Cam (Tân Khai Linh Tự – Hoàn Kiếm, Hà Nội)

Chùa Thái Cam (Tân Khai Linh Tự – Hoàn Kiếm, Hà Nội)

Tên gọi


Di tích có tên chùa Tân Khai “Tân Khai linh tự”, song đã từ lâu nhân dân thường gọi là chùa Thái Cam vì ở đây: “… có một cái giếng cổ nước rất thơm ngọt, gọi là giếng Thái Cam”.

Lược sử


Chùa Thái Cam được xây dựng vào năm Minh Mệnh thứ 3 (1822) cùng thời với thôn Tân Khai. Tấm bia “Thái Cam tự bi” niên hiệu Thiệu Trị thứ 5 (1845) cho biết rõ: “… Phía ngoài thành xưa có chùa Thái Cam, vốn là bãi bể nương dâu nay biến thành chùa. Theo sách xưa (của nhà vua) vào năm Giáp Tý, niên hiệu Gia Long thứ 3, bắt đầu xây dựng thành trì, mở mang bờ cõi, đến năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mệnh thứ 3 mới xây dựng xong thành ốc, tiếp tục đăng ký hộ khẩu (theo cách nói xưa là vào sổ đinh). Phía ngoài thành có đền Tân Khai. Đó là tên cũ vậy. Rồi xây dựng chùa Thái Cam, đó cũng là tên cũ. Chùa ở phía trái của đền thờ thần, chùa ôm lấy núi Nùng, có sông Nhị bao quanh, hướng quay về phía đồng ruộng và gần con đường lớn.

Trong bia “Bản tự chân lục bi ký” dựng năm Ất Tỵ cũng cho biết : “…Đất này vốn thuộc thành Đông Quan xưa của nhà Hậu Lê, nay là đất Hà Nội. Năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mệnh thứ 3, triều đình tuyển mộ dân đinh khai khẩn đất này, dần thành thôn xóm, dân trong thôn bèn lập đền thần, chùa phật, để thờ cúng, cũng năm đó chùa xây dựng xong”.

Bia “Thái Cam tự bi” niên hiệu Bảo Đại thứ 10 (1935) cũng ghi: “… Xưa, vào năm Giáp Tý, niên hiệu Gia Long, tổ tiên ta ở thôn này đã tập hợp dân chúng xây dựng mới cho làng ta ở phía ngoài thành Thăng Long, trong làng có đình, bên cạnh đình có chùa Thái Cam. Đất này có núi Nùng bao quanh, có sông Nhị, uốn quanh phía trước, thật là cảnh đẹp thiên tạo…”.

Như vậy, văn bia đã cho biết rõ, địa điểm dựng chùa hiện nay chính là đất khu phía đông hoàng thành Thăng Long thời Lê, và cụ thể hơn – vùng đất này là nơi đồn trại của quân đội. Khi vua Gia Long lên ngôi, cho phá thành nhà Lê, xây lại thành nhỏ hơn kích thước vòng thành ngoài (gạt một phần lớn phần phía tây và một phần phía đông hoàng thành nhà Lê ra ngoài). Khu vực này là phần đất bị dư ra, và trở thành hoang phế. Đến năm 1822, thôn Tân Khai được tái lập, và chùa Thái Cam ra đời.

Kiến trúc


Nằm trong khu phố cổ Hà Nội, chùa Thái Cam có khuôn viên tương đối rộng rãi. Tổng thể mặt bằng chùa bao gồm: cổng- chùa chính- nhà Tổ – nhà Mẫu tạo thành một khuôn viên khép kín. Trước chùa, bên trái và phía sau đều có sân gạch bao quanh.

Vào chùa có thể đi hai lối khác nhau. Cổng chính ở số nhà 44 bên phố Hàng Vải, chung lối đi với đình; cổng phụ ở 16C phố Hàng Gà dẫn vào khu nhà Mẫu, nhà Tổ. Cổng chính xây gạch kiểu giả vòm, đổ mái bằng, có 4 trụ, bên trên cổng đắp cuốn thư ghi 4 chữ Hán: “Tân Khai linh tự” (chùa thiêng Tân Khai).

Chùa chính hình chữ “Đinh”, gồm tiền đường và thượng điện. Tiền đường 5 gian, xây kiểu hai tầng bốn mái chồng diêm, mái lợp ngói ta, đỉnh bờ nóc đắp hình mặt trời lửa và 4 chữ Hán “Thái Cam thiền tự”. Bộ khung bằng bê tông làm giả kiểu vì truyền thống, phía trước tiền đường treo bức y môn chạm thủng kiểu chân quỳ dạ cá với các hình “tứ linh” được sơn son thiếp vàng lộng lẫy. Gian giữa đặt một hương án, hai bên xây bệ cao đặt tượng Đức ÔngĐức Thánh Hiền.

Thượng điện gồm 3 gian dọc. Các vì bằng bê tông cũng được làm mô phỏng cách thức vì cổ truyền. Từ ngoài vào, xây các bệ gạch cao dần làm nơi đặt tượng Phật. Trên cùng là 3 pho Tam Thế, rồi đến A Di đà toạ thiền, tiếp theo là tượng Di Lặc, Tuyết Sơn, Ngọc Hoàng Thượng Đế, Nam Tào, Bắc Đẩu và toà Cửu Long với Thích Ca Mâu Ni. Hai bệ hai bên tường là Thập điện Diêm Vương.

Di tích – Đặc trưng


Là ngôi chùa ra đời và đầu thế kỷ XIX, chùa Thái Cam vẫn bảo lưu được một số lượng di vật đa dạng, phong phú về thể loại và chất liệu, như hệ thống tượng tròn, bia đá, chuông đồng, hoành phi, câu đối mang giá trị lịch sử, văn hoá tiêu biểu của thủ đô Hà Nội. Các pho tượng tròn của chùa được tạo tác khéo léo, đạt tính chuẩn mực, thẩm mỹ cao… Đặc biệt, chùa còn lưu giữ được 13 tấm bia đá – đây là nguồn tư liệu thành văn quý giá, giúp các nhà nghiên cứu không chỉ tìm hiểu về niên đại ra đời và những lần trùng tu, sửa chữa của chùa mà còn là nguồn sử liệu minh chứng cho vị trí của toà thành Thăng Long thời Lê, và về hiện tượng nông thôn hoá đô thị cổ Thăng Long hồi đầu thế kỷ XIX.

Chùa Thái Cam cùng với hệ thống các di tích trong khu vực này như chùa Cầu Đông, đình Đức Môn, đình Đông Môn, hội quán Phúc Kiến v.v. đã giúp các nhà nghiên cứu hoạch định địa giới kinh thành Thăng Long thời Lê – Nguyễnhoạch định địa giới khu phố cổ Hà Nội.

Sự kiện – Thành tựu


Chùa Thái Cam là một di tích quan trọng xứng đáng được trân trọng, bảo vệ như đã được Bộ Văn hoá Thông tin công nhận năm 1990.

Tham khảo


  • http://hanoipanorama.blogspot.com/2012/09/chua-thai-cam.html
  • https://www.phattuvietnam.net/chua-thai-cam-ha-noi/
  • http://wikizisan.vn/baiviet/?article=3279
Chấm điểm
Chia sẻ
5. Chùa Thái Cam (Nguồn - mapio.net)

Bài viết

Bài viết đang được cập nhật

Nội dung chính

Thờ tự
Nhân vật
Nội dung đang được cập nhật.
Lễ hội
Video

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *